Od legionisty do ministra. Dwudziestolecie generała Kazimierza Sosnkowskiego 1917-1939

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

30 marca 2020

Prezentowana wystawa on-line oparta została na zespole nr 406 w zasobie Archiwum Akt Nowych pod nazwą „Akta Kazimierza Sosnkowskiego”. Zespół ten obejmuje 26 jednostek z lat 1917-1939. Składają się nań dokumenty o charakterze wojskowym i politycznym, korespondencja oficjalna i prywatna, notatki i raporty.

Kazimierz Sosnkowski urodził się w 1885 roku w Warszawie. Był działaczem niepodległościowym, wojskowym i politykiem.

Młodość i studia

Już w czasie nauki w warszawskim gimnazjum należał do tajnego koła samokształceniowego. Podejrzewany przez władze carskie musiał przenieść się do Petersburga, gdzie zdał maturę. Następnie podjął studia na wydziale architektury Instytutu Politechnicznego w Warszawie. Wobec sytuacji politycznej i zaangażowania w działalność niepodległościową zmieniał uczelnie. Kontynuował studia architektoniczne w Mediolanie i we Lwowie. Egzaminów końcowych nie zdążył złożyć (wybuchła wojna światowa).

Działalność niepodległościowa

Już w czasie studiów zaangażował się w działalność polityczną. Od 1905 r. był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej, a po rozłamie jej Frakcji Rewolucyjnej. W Organizacji Bojowej PPS pełnił funkcje komendanta okręgów, szef sztabu i zastępcy komendanta Związku Walki Czynnej.

I wojna światowa

W latach I wojny światowej był zastępcą komendanta i szef sztabu I Brygady Legionów – Józefa Piłsudskiego. W walce wyróżniał się osobistą odwagą. Krótko, w 1916 r., był komendantem 1 Brygady Legionów. W 1917 roku został zastępca Józefa Piłsudskiego jako szefa Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu w Królestwie Polskim. Po tak zwanym kryzysie przysięgowym osadzony został w twierdzy Wesel a następnie w Magdeburgu. Wojnę zakończył w stopniu pułkownika.

Okres międzywojenny

Tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został mianowany generałem, niebawem zaś wiceministrem spraw wojskowych (1919-1920). W czasie wojny polsko-bolszewickiej był członkiem Rady Obrony Państwa i dowódcą Armii Rezerwowej w 1920 r. Położył duże zasługi w organizacji wojska i dla obrony Polski w najtrudniejszym momencie wojny z Rosją Bolszewicką. W sierpniu 1920 roku mianowany ministrem spraw wojskowych. Sprawował faktyczne dowództwo obrony Warszawy. W 1925 roku został dowódcą Okręgu Korpusu w Poznaniu. W trakcie zamachu majowego 1926 roku próbował popełnić samobójstwo. Po powrocie do zdrowia mianowany inspektorem armii (1927). Od 1928 r. przewodniczący Komitetu ds. Uzbrojenia i Sprzętu przy Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych. Dwukrotnie pełnił obowiązki Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych. Po śmierci Józefa Piłsudskiego, mimo licznych zasług, odsuwany na boczny tor życia politycznego i wojskowego. 11 listopada 1936 roku mianowany generałem broni.

II wojna światowa

Po wybuchu wojny światowej pozostawał początkowo bez przydziału wojskowego, by 10 września 1939 r. objąć dowództwo Frontu Południowego. Wobec braku łączności między jednostkami faktycznie dowodził Armią „Małopolska”. Po zaprzestaniu walk przedostał się do Francji. Wobec powołania Związku Walki Zbrojnej na terenie okupowanej Polski mianowany został komendantem głównym (ps. Józef Godziemba). Opracował zasady jego funkcjonowania, regulamin, strukturę organizacyjną, finansowanie i plan działania. Stanowisko komendanta piastował od listopada 1939 roku do czerwca 1940, tj. do chwili przeniesienia Komendy Głównej na teren okupowanych ziem polskich. Następnie objął stanowisko przewodniczącego Komitetu Politycznego Rady Ministrów Rządu na Uchodźstwie. Po śmierci Władysława Sikorskiego mianowany Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych. We wrześniu 1944 roku  zdymisjonowany pod naciskiem Winstona Churchilla.

Po wojnie pozostał na emigracji.

Zmarł w Kanadzie, w 1969 roku.

Archiwum Akt Nowych

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Szefowi Sztabu I Brygady

    Szefowi Sztabu I Brygady

  • Powiększ zdjęcie Spis osobistości, życzenia świąteczne

    Spis osobistości, życzenia świąteczne

  • Powiększ zdjęcie Spis osobistości (duchowni, ministrowie)

    Spis osobistości (duchowni, ministrowie)

  • Powiększ zdjęcie Spis osobistości, władze cywilne

    Spis osobistości, władze cywilne

  • Powiększ zdjęcie Spis osobistości, wojsko

    Spis osobistości, wojsko

  • Powiększ zdjęcie Członkostwo w Komitecie Honorowym Powstańców poległych bohatersko w 1919 roku, 1927

    Członkostwo w Komitecie Honorowym Powstańców poległych bohatersko w 1919 roku, 1927

  • Powiększ zdjęcie Odpowiedź na zaproszenie na obiad od pary prezydenckiej Mościckich, 26.04.1928

    Odpowiedź na zaproszenie na obiad od pary prezydenckiej Mościckich, 26.04.1928

  • Powiększ zdjęcie Program wizyty i protokół przyjęcia króla i królowej Afganistanu, 04.1928

    Program wizyty i protokół przyjęcia króla i królowej Afganistanu, 04.1928

  • Powiększ zdjęcie Pismo w sprawie przyjęcia członkostwa w Komitecie Honorowym Zawodów Kobiecego Klubu Strzeleckiego , 29.11.1928

    Pismo w sprawie przyjęcia członkostwa w Komitecie Honorowym Zawodów Kobiecego Klubu Strzeleckiego , 29.11.1928

  • Powiększ zdjęcie Pismo w sprawie przyjęcia obowiązków gospodarza rautu-koncertu na rzecz weteranów 1863 roku, 1928

    Pismo w sprawie przyjęcia obowiązków gospodarza rautu-koncertu na rzecz weteranów 1863 roku, 1928

  • Powiększ zdjęcie Pismo z okazji święta pułkowego 36 pułku Legii Akademickiej, 1.06.1929

    Pismo z okazji święta pułkowego 36 pułku Legii Akademickiej, 1.06.1929

  • Powiększ zdjęcie Życzenia imieninowe Kazimierza Sosnkowskiego dla Aleksandry Piłsudskiej, 12.12.1930

    Życzenia imieninowe Kazimierza Sosnkowskiego dla Aleksandry Piłsudskiej, 12.12.1930

  • Powiększ zdjęcie Odpowiedź na zaproszenie Prezydenta Ignacego Mościckiego, 10.1934

    Odpowiedź na zaproszenie Prezydenta Ignacego Mościckiego, 10.1934

  • Powiększ zdjęcie Pismo z Nuncjatury Apostolskiej w Warszawie, 01.1936

    Pismo z Nuncjatury Apostolskiej w Warszawie, 01.1936

  • Powiększ zdjęcie Pismo dowództwa brytyjskiego w Aldershot do gen. Kazimierza Sosnkowskiego, 23.06.1936

    Pismo dowództwa brytyjskiego w Aldershot do gen. Kazimierza Sosnkowskiego, 23.06.1936

  • Powiększ zdjęcie Zaproszenie od ministra Królestwa Węgier dla Kazimierza Sosnkowskiego z małżonką, Budapeszt, 06.11.1936

    Zaproszenie od ministra Królestwa Węgier dla Kazimierza Sosnkowskiego z małżonką, Budapeszt, 06.11.1936

  • Powiększ zdjęcie Podziękowanie dla gen. Kazimierza Sosnkowskiego od komitetu budowy kościoła rzymsko-katolickiego w Dawidgródku, 27.09.1937.

    Podziękowanie dla gen. Kazimierza Sosnkowskiego od komitetu budowy kościoła rzymsko-katolickiego w Dawidgródku, 27.09.1937.

  • Powiększ zdjęcie Pismo do płk. Wielguta Komendanta Korpusu Kadetów we Lwowie, 10.11.1937

    Pismo do płk. Wielguta Komendanta Korpusu Kadetów we Lwowie, 10.11.1937

  • Powiększ zdjęcie List księcia Karola Radziwiłła do gen. Kazimierza Sosnkowskiego, 14.06.1938

    List księcia Karola Radziwiłła do gen. Kazimierza Sosnkowskiego, 14.06.1938

  • Powiększ zdjęcie Pismo do gen. Kazimierza Sosnkowskiego od Komitetu Honorowego, 12.10.1938 r.

    Pismo do gen. Kazimierza Sosnkowskiego od Komitetu Honorowego, 12.10.1938 r.

  • Powiększ zdjęcie Pismo do gen. Kazimierza Sosnkowskiego od Komitetu Honorowego, 12.10.1938 r.

    Pismo do gen. Kazimierza Sosnkowskiego od Komitetu Honorowego, 12.10.1938 r.

  • Powiększ zdjęcie Telegram Kazimierza Sosnkowskiego do prof. Geislera, Prezesa Komitetu Budowy Gmachów, Politechniki Lwowskiej

    Telegram Kazimierza Sosnkowskiego do prof. Geislera, Prezesa Komitetu Budowy Gmachów, Politechniki Lwowskiej

  • Powiększ zdjęcie Kondolencje dla Ignacego Jana Paderewskiego po śmierci jego żony, 1934

    Kondolencje dla Ignacego Jana Paderewskiego po śmierci jego żony, 1934

  • Powiększ zdjęcie List do Ambasadora Niemiec w Warszawie Hansa von Moltke, 01.1936

    List do Ambasadora Niemiec w Warszawie Hansa von Moltke, 01.1936

  • Powiększ zdjęcie Zaproszenie na obiad dla Ambasadora Francji Leona Noela z małżonką, 10.10.1936

    Zaproszenie na obiad dla Ambasadora Francji Leona Noela z małżonką, 10.10.1936

  • Powiększ zdjęcie Życzenia dla generała Hermanna Goeringa, 1937

    Życzenia dla generała Hermanna Goeringa, 1937

  • Powiększ zdjęcie Pismo wojewody kieleckiego Dr. Dziadosza zawiadamiające o przesłaniu fotografii wejścia do Kwatery Głównej Komendanta w Kielcach, 31.05.1938

    Pismo wojewody kieleckiego Dr. Dziadosza zawiadamiające o przesłaniu fotografii wejścia do Kwatery Głównej Komendanta w Kielcach, 31.05.1938

  • Powiększ zdjęcie List do Ambasadora Francji, 1938

    List do Ambasadora Francji, 1938

  • Powiększ zdjęcie List do Ambasadora Francji, 1938

    List do Ambasadora Francji, 1938

  • Powiększ zdjęcie Pismo artysty malarza Stanisława Żukowskiego do gen. Kazimierza Sosnkowskiego z prośbą o wsparcie, 01.1939

    Pismo artysty malarza Stanisława Żukowskiego do gen. Kazimierza Sosnkowskiego z prośbą o wsparcie, 01.1939

  • Powiększ zdjęcie Pismo artysty malarza Stanisława Żukowskiego do gen. Kazimierza Sosnkowskiego z prośbą o wsparcie, 01.1939

    Pismo artysty malarza Stanisława Żukowskiego do gen. Kazimierza Sosnkowskiego z prośbą o wsparcie, 01.1939

  • Powiększ zdjęcie Zaproszenie na obiad od ministra Iranu, 04.1939.jpg

    Zaproszenie na obiad od ministra Iranu, 04.1939.jpg

  • Powiększ zdjęcie Program Zjazdu Związku Legionistów polskich, 06.08.1939

    Program Zjazdu Związku Legionistów polskich, 06.08.1939

  • Powiększ zdjęcie Program Zjazdu Związku Legionistów polskich, 06.08.1939

    Program Zjazdu Związku Legionistów polskich, 06.08.1939

  • Powiększ zdjęcie Rękopis pierwszej strony przemówienia wygłoszonego w czasie Zjazdu Związku Legionistów i na Wawelu, przy grobie marszałka Józefa Piłsudskiego, 06.08.1939

    Rękopis pierwszej strony przemówienia wygłoszonego w czasie Zjazdu Związku Legionistów i na Wawelu, przy grobie marszałka Józefa Piłsudskiego, 06.08.1939

  • Powiększ zdjęcie Pierwsza strona maszynopisu przemówienia wygłoszonego w czasie Zjazdu Związku Legionistów i na Wawelu, przy grobie marszałka Józefa Piłsudskiego, 06.08.1939

    Pierwsza strona maszynopisu przemówienia wygłoszonego w czasie Zjazdu Związku Legionistów i na Wawelu, przy grobie marszałka Józefa Piłsudskiego, 06.08.1939

  • Powiększ zdjęcie Wypowiedź Kazimierza Sosnkowskiego na temat dziedzictwa Legionów, 1939

    Wypowiedź Kazimierza Sosnkowskiego na temat dziedzictwa Legionów, 1939

  • Powiększ zdjęcie Wypowiedż Kazimierza Sosnkowskiego o Legionach, 1939

    Wypowiedż Kazimierza Sosnkowskiego o Legionach, 1939

  • Powiększ zdjęcie Cegiełka od gen. Kazimierza Sosnkowskiego na budowę Kościoła-Pomnika ku uczczeniu Rodaków poległych na Olszynce Grochowskiej, 21.04.1939

    Cegiełka od gen. Kazimierza Sosnkowskiego na budowę Kościoła-Pomnika ku uczczeniu Rodaków poległych na Olszynce Grochowskiej, 21.04.1939

  • Powiększ zdjęcie Komitet Budowy Kościoła-Pomnika ku uczczeniu Rodaków poległych na Olszynce Grochowskiej do gen. Kazimierza Sosnkowskiego

    Komitet Budowy Kościoła-Pomnika ku uczczeniu Rodaków poległych na Olszynce Grochowskiej do gen. Kazimierza Sosnkowskiego

  • Powiększ zdjęcie List generała Kazimierza Sosnkowskiego w sprawie udzielenia pomocy wojskowej do odbycia lotu stratosferycznego, 18.08.1939

    List generała Kazimierza Sosnkowskiego w sprawie udzielenia pomocy wojskowej do odbycia lotu stratosferycznego, 18.08.1939

  • Powiększ zdjęcie List generała Kazimierza Sosnkowskiego w sprawie udzielenia pomocy wojskowej do odbycia lotu stratosferycznego, 18.08.1939

    List generała Kazimierza Sosnkowskiego w sprawie udzielenia pomocy wojskowej do odbycia lotu stratosferycznego, 18.08.1939

  • Powiększ zdjęcie Podziękowanie za przekazanie akt przez generała broni Kazimierza Sosnkowskiego do Archiwum Wojskowego w Warszawie, 24.07.1939

    Podziękowanie za przekazanie akt przez generała broni Kazimierza Sosnkowskiego do Archiwum Wojskowego w Warszawie, 24.07.1939

  • Powiększ zdjęcie Spis akt otrzymanych od generała broni Kazimierza Sosnkowskiego przez Archiwum Wojskowe w Warszawie, 24.07.1939

    Spis akt otrzymanych od generała broni Kazimierza Sosnkowskiego przez Archiwum Wojskowe w Warszawie, 24.07.1939

  • Powiększ zdjęcie Spis akt otrzymanych od generała broni Kazimierza Sosnkowskiego przez Archiwum Wojskowe w Warszawie, 24.07.1939

    Spis akt otrzymanych od generała broni Kazimierza Sosnkowskiego przez Archiwum Wojskowe w Warszawie, 24.07.1939

  • Powiększ zdjęcie Pokwitowanie dyrektora Muzeum Józefa Piłsudskiego ppłk. A. Borkiewicza przyjęcia złotego zegarka ofiarowanego komendantowi J. Piłsudskiemu w 1915 r. przez Polaków z Ameryki

    Pokwitowanie dyrektora Muzeum Józefa Piłsudskiego ppłk. A. Borkiewicza przyjęcia złotego zegarka ofiarowanego komendantowi J. Piłsudskiemu w 1915 r. przez Polaków z Ameryki

  • Powiększ zdjęcie Pokwitowanie dyrektora Muzeum Józefa Piłsudskiego ppłk. A. Borkiewicza przyjęcia złotego zegarka ofiarowanego komendantowi J. Piłsudskiemu w 1915 r. przez Polaków z Ameryki

    Pokwitowanie dyrektora Muzeum Józefa Piłsudskiego ppłk. A. Borkiewicza przyjęcia złotego zegarka ofiarowanego komendantowi J. Piłsudskiemu w 1915 r. przez Polaków z Ameryki

  • Powiększ zdjęcie Szkic rozplanowania dzielnicy J. Piłsudskiego w Warszawie, 1938-1939

    Szkic rozplanowania dzielnicy J. Piłsudskiego w Warszawie, 1938-1939

  • Powiększ zdjęcie Szkic rozplanowania dzielnicy J. Piłsudskiego w Warszawie, 1938-1939

    Szkic rozplanowania dzielnicy J. Piłsudskiego w Warszawie, 1938-1939

  • Powiększ zdjęcie Zaproszenie z Nuncjatury Apostolskiej na koronację Papieża Piusa XII, 1939

    Zaproszenie z Nuncjatury Apostolskiej na koronację Papieża Piusa XII, 1939

  • Powiększ zdjęcie Wojciech Kossak ofiarowuje portret gen. Kazimierza Sosnkowskiego na rzecz Funduszu Obrony Narodowej

    Wojciech Kossak ofiarowuje portret gen. Kazimierza Sosnkowskiego na rzecz Funduszu Obrony Narodowej

  • Powiększ zdjęcie Notka biograficzna Kazimierza Sosnkowskiego w International Who Is Who

    Notka biograficzna Kazimierza Sosnkowskiego w International Who Is Who

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:Archiwum Akt Nowych
Data utworzenia:2020-03-30
Data publikacji:2020-03-30
Osoba sporządzająca dokument:Archiwum Akt Nowych
Osoba wprowadzająca dokument:Andrzej Augustynowicz
Liczba odwiedzin:888